Ontsnap aan frame

Meer via afdrukbare versie! ! 

DIT DOMEIN is TE KOOP inclusief 

de Navigatie cursus

Interesses en/of offerte via e-mail

Verhandeling kan, indien gewenst, via "CERTO ESCROW"

BLADWIJZER

De Inclinatie - Het magnetisch kompas - Het kompas hercompenceren - De versnellingsfout - De noordelijke draaiingsfout - Rate One-turn

DE INCLINATIE:

De aarde gedraagt zich als een grote magneet. Een vrij in zijn zwaartepunt opgehangen magneetnaald wijst met zijn noordpool naar het magnetisch noorden.

De kracht die op de magneetnaald werkt noemen we de richtende kracht of intensiteit. Op het noordelijk halfrond zal de magneetnaald zich dichter bij de magnetische noordpool bevinden dan bij de magnetische zuidpool. Daardoor zal de aantrekkingskracht van de magnetische noordpool groter zijn dan van de magnetische zuidpool. De vrij opgehangen magneetnaald zal dus enigszins omlaag gericht zijn, zie figuur1.

De hoek welke de magneetnaald maakt met het horizontale vlak noemt men INCLINATIE. We kunnen de richtende kracht ontbinden in een horizontale component H en een verticale component V.

Door de magneetnaald boven zijn zwaartepunt op te hangen zal ze toch een nagenoeg horizontale stand innemen, zie figuur 2.

Dit effect is hetzelfde alsof de zuidpool van de magneetnaald iets verzwaard is.

Daardoor zal het zwaartepunt van de naald iets zuidelijker van het draaipunt komen te liggen.

HET MAGNETISCH KOMPAS:

In privé-vliegtuigen is het magnetisch kompas in regel een bolkompas, dat zijn naam ontleent aan het enigszins bolvormige glas. Het kompas bestaat uit een kompashuis, waarin de magneetnaalden aan een drijver zijn bevestigd, welke drijft in de kompasvloeistof. Om de drijver is een ring bevestigd waarop de koersen zijn aangegeven. Het geheel is verend opgehangen in het kompashuis.

We noemen de ring de kompasroos, deze is via een venster, waarachter een zeilstreep is aangebracht, zichtbaar.

Daar de piloot achter het kompas zit, zijn de koersen op de kompasroos tegengesteld aangebracht tegenover de richtingen van de windroos, zie figuur 3.

De piloot ziet dus de juiste aanduiding van zijn koers. Daar de magneetnaald steeds naar het noorden blijft wijzen, draait het vliegtuig bij koerswijzigingen als het ware om de kompasroos. 

Het magnetisch kompas is onderhevig aan een aantal fouten. Eén van deze fouten, is de deviatie, welke ontstaat door de magnetische stoorinvloeden van het vliegtuig. 

Om deze stoorinvloeden zo gering mogelijk te maken, heeft men boven op het kompas een compenseerinrichting (micro-adjuster) aangebracht.

Deze compenseerinrichting dient om de deviatie op alle koersen tot een minimum waarde terug te brengen.

Het compenseren kan men zien als het opzettelijk in leven roepen van magnetische stoorkrachten die dienen om de storende krachten van het vliegtuig op te heffen. 

Het compenseert dus eigenlijk niet het kompas maar het vliegtuig.

De micro-adjuster berust op het principe dat twee op elkaar geplaatste, met de noordpool op de zuidpool, magneten elkaar neutraliseren, zie figuur 4. 

Draait men de magneten uit elkaar, dan ontstaat een magnetisch veld, waarvan de N - S richting loodrecht staat op de oorspronkelijke as. Door nu twee paren magneten dwars op elkaar te plaatsen, kan men een magnetische kracht van ieder gewenste richting in het leven roepen en de deviatie op elke koers op nul brengen.

Omdat echter de stand van de micro-adjuster voor de deviatie nul op de ene koers anders is dan op een andere koers, moet men een gemiddelde afwijking accepteren.

Deze afwijkingen worden samengevat in de deviatietabel.

MEN MOET HET KOMPAS HERCOMPENCEREN: 

• wanneer aan het vliegtuig ingrijpende reparaties zijn uitgevoerd;

• wanneer het kompas is verwisseld;

• na een blikseminslag of elektrische ontladingen in de nabijheid van het vliegtuig, bijvoorbeeld, wanneer men door een onweersbui is gevlogen;

• wanneer men twijfelt aan de juistheid van de aangegeven deviaties.

DE VERSNELLINGSFOUT:

We hebben gezien dat het zwaartepunt van de magneetnaalden zich steeds iets ten zuiden van het draaipunt bevindt.

Wanneer men nu een oostelijke - of een westelijke koers vliegt en men voert de snelheid op, dan zal ten gevolge van de traagheid het zwaartepunt iets achterblijven ten opzichte van het ophangpunt.

Op een oostelijke koers zal de kompasroos tijdens de versnelling iets naar rechts draaien en een koersvermindering aanwijzen, zie figuur 5.

Op een westelijke koers zal bij versnelling de kompasroos iets naar links draaien en een koersvermeerdering aanwijzen tijdens de versnelling.

Bij snelheidsvermindering zal het zwaartepunt willen volharden in zijn snelheid en het omgekeerde effect zal optreden.

NOORDELIJKE DRAAIINGSFOUT:

De noordelijke draaiingsfout ontstaat doordat de kompasroos onder invloed van de verticale component van het aardmagnetisme bij een noordelijke koers in de richting van de bocht gaat draaien in plaats van naar het noorden te blijven wijzen.

Stel het vliegtuig vliegt een magnetische koers noord en zet vanaf deze koers een bocht naar rechts in. De kompasroos maakt dan ook een helling naar rechts, zie figuur 6. 

We kunnen de verticale intensiteit nu ontbinden in een component loodrecht op het vlak van de magneetnaald (Vv) en een component in het vlak van de magneetnaald (Vh). Deze laatste maakt, op het moment dat de bocht wordt ingezet, een hoek van 90° met de horizontale intensiteit H, zodat de naald in de richting van de resultante van H en Vh zal gaan draaien, dus in de richting van de bocht. 

Na het beëindigen van de bocht ijlt het kompas na. De magneetnaald draait dan weer naar het magnetische noorden.

Vliegt men een zuidelijke koers, dan geschiedt bij het nemen van een bocht het omgekeerde en wordt de bocht overdreven duidelijk aangegeven.

Op het zuidelijk halfrond werkt de verticale intensiteit in tegengestelde richting en ontstaat het tegenovergestelde effect.

RATE ONE-TURN:

Bij een draaisnelheid van 3° per seconde (2 minuten bocht of rate One-turn) kan men de volgende regels aanhouden:

• draait men naar een koers noord, dan beëindigt men de bocht wanneer het kompas 30° minder dan noord aanwijst ("UNDERSHOOT");

• draait men naar een koers zuid, dan beëindigt men de bocht wanneer het kompas 30° voorbij zuid aanwijst ("OVERSHOOT");

• draait men naar een koers oost of west, dan beëindigt men de bocht wanneer het kompas de gewenste koers aanwijst;

• draait men naar een koers tussen oost of west en noord respectievelijk zuid, dan past men een "undershoot" respectievelijk "overshoot" tussen 30° en 0° toe, al naargelang de gewenste koers dichter of minder dicht bij noord respectievelijk zuid ligt.

Algemene vuistregel >>> "NEVER SEE THE NORTH"

Geheugensteuntje >>> "NU" - "ZO"  (Noord Undershoot) - (Zuid Overshoot) 

Opmerking:

Bij het maken van steile bochten kan het magneetnaaldensysteem zover kantelen dat de roos het kompashuis raakt, waardoor het kompas blokkeert.